Mülteci Hakları Merkezi, Türkiye’de idari gözetimde bulunan kişilerin haklarını konu alan ayrıntılı bir bilgilendirme broşürü hazırladı. Türkçe, İngilizce, Arapça, Farsça, Fransızca, Urduca ve Rusça olmak üzere toplam 7 dilde dilde hazırlanan broşürlere, hem Merkez internet sitesi üzerinden erişilebilmesi, hem de basılı kopyaların önümüzdeki haftalar içinde tüm Türkiye sathında barolar ve sığınma alanında çalışan sivil toplum örgütlerine yaygınlaştırılması öngörülüyor. Mülteci Hakları Merkezi’nin geçtiğimiz Haziran ayında Danimarka Mülteci Konseyi işbirliğiyle ve Avrupa Komisyonu Sivil Koruma ve İnsani Yardımlar Genel Müdürlüğü (ECHO) desteğiyle başlattığı proje kapsamında hazırlanan broşürler, hem idari gözetim uygulamalarına konu olabilecek sığınmacı ve göçmenlere, hem de bu alanda çalışan avukatlar ve sivil toplum örgütü çalışanlarına idari gözetim prosedürleri ve kişilerin hakları konusunda doğru ve güvenilir bilgi sunmayı amaçlıyor. İdari Gözetimde Haklar broşürlerimize internet sitemizin Yayınlar kısmından erişebilirsiniz.

Heinrich Böll Stiftung Derneği, Mülteci Hakları Merkezi’nin hassas durumda olan mültecilerin korunması ve savunuculuk alanlarındaki faaliyetlerini güçlendirmeyi amaçlayan bir proje kapsamında Merkez’e fon desteği sağlayacak. Proje çerçevesinde, Merkez’in özel hassasiyetleri ve koruma ihtiyaçları olan sığınmacılara yönelik hizmetlerinin güçlendirilmesi, Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’na geçiş sürecini desteklemek üzere mevcut mevzuat ve uygulamalara dair iyileştirme önerileri sunan bir görüş belgesi hazırlanması, ve Merkez’in özellikle Avrupa düzeyinde sığınma politikalarına dair bölgesel tartışmalara daha etkin katılıp katkı yapmasını amaçlayan faaliyetler yürütülmesi öngörülüyor. Projenin ilk aşamasının 2016 yılı sonuna kadar devam etmesi planlanıyor.

Mülteci Hakları Merkezi, 6-7 Ağustos 2016 tarihlerinde Antep barosuna kayıtlı avukatlara yönelik 2-günlük bir mülteci hukukuna giriş eğitimi düzenledi. Antep Barosu İnsan Hakları Merkezi işbirliği içinde düzenlenen eğitime mülteci hukukuna ilişkin bilgi ve pratiğini arttırmak isteyen 100’den fazla avukat katıldı. Eğitim, ağırlıkla, Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun getirdiği uluslararası koruma ve itiraz usülleri ile, özellikle idari gözetim ve sınırdışı prosedürlerine odaklandı. Etkinlik, Mülteci Hakları Merkezi’nin Refugee Solidarity Network işbirliğiyle yürüttüğü proje kapsamında gerçekleştirildi. Mülteci Hakları Merkezi daha önce de, Haziran 2015’te, Antep’te benzer bir eğitim çalışması gerçekleştirmişti. Mülteci Hakları Merkezi, resmi rakamlara göre 320 000’den fazla Suriyeli mültecinin yaşadığı, ayrıca 700 kapasiteli bir geri gönderme merkezine de ev sahipliği yapan idari Gaziantep’te baroyla işbirliği içinde hukuki destek faaliyetlerini desteklemeye devam edecek.

Mülteci Hakları Merkezi’nin, idari gözetim altındaki kişilerin Merkez’in sağladığı hukuksal danışma ve destek hizmetlerine erişimini kolaylaştırmayı amaçlayan İdari Gözetim Destek Hattı ve Yardım Masası 1 Temmuz 2016 itibariyle erişime açıldı. Mülteci Hakları Merkezi’nin, idari gözetim altındaki kişilerin hukuksal koruma mekanizmalarına erişimini desteklemeyi hedefleyen danışma ve hukuki destek hizmetlerini daha erişilebilir ve etkin hale getirmek amacıyla, hem idari gözetim altındaki kişilere ve aile bireylerine, hem de idari gözetim vakalarıyla karşı karşıya kalan avukat ve sivil toplum örgütü çalışanlarına yönelik İdari Gözetim Destek Hattı ve Yardım Masası 1 Temmuz 2016 itibariyle operasyonel hale gelmiştir. Mülteci Hakları Merkezi’nin  Danimarka Mülteci Konseyi işbirliği ve AB Komisyonu Sivil Koruma ve İnsani Yardımlar Genel Müdürlüğü (ECHO) desteğiyle yürüttüğü proje kapsamında başlatılan çalışma çerçevesinde, idari gözetim altında tutulan kişiler, yakınları, avukatlar ve sivil toplum örgütü çalışanları İdari Gözetim Destek Hattı ve Yardım Masamıza 0507 218 62 85 numaralı telefondan ulaşabilecekler. Destek Hattı hafta içi her gün 10.00-18.00 arasında Türkçe, İngilizce, Arapça ve Farsça konuşan kişilere destek sunmaktadır.

Mülteci Hakları Merkezi, 15 Haziran 2016 itibarıyla, Danimarka Mülteci Konseyi işbirliğinde idari gözetim yerlerinde tutulan sığınmacıların hukuksal koruma mekanizmalarına erişimine dair prosedürlerin etkinleştirilmesine katkı yapmayı amaçlayan yeni bir projeye başladı. AB Komisyonu Sivil Koruma ve İnsani Yardımlar Genel Müdürlüğü (ECHO) desteğiyle yürütülecek ve ilk etabı 2016 sonunda tamamlanacak olan proje kapsamında Merkez, Türkiye’nin çeşitli yerlerindeki geri gönderme merkezlerinde tutulan kişilere haklar ve prosedürler konusunda temel bilgilendirme ve hukuki destek hizmetleri sağlamayı öngörüyor. Proje kapsamında ayrıca, göç yönetimiyle ilgili süreçler dahilinde idari gözetim altında tutulan kişilerin haklarını konu alan bir bilgilendirme broşürü hazırlanması, hem idari gözetim altındaki kişilere hem de onlara destek sağlayan avukat ve sivil toplum örgütü çalışanları için bir İdari Gözetim Destek ve Danışma Hattı tesis edilmesi, idari gözetim uygulamalarına konu olabileceği değerlendirilen riskli gruplara yönelik bilgilendirme toplantıları düzenlenmesi, ayrıca göç yönetiminde idari gözetime alternatifler konusunda uluslararası tecrübelerin Türkiye’de bu alanda devam eden mevzuat ve uygulama süreçlerine aktarılmasını amaçlayan çalışmalar gerçekleştirilmesi öngörülüyor.

ABD merkezli Tent Vakfı, Mülteci Hakları Merkezi’nin refakatsiz çocuk sığınmacılara yönelik faaliyetlerine çerçeve sağlayan Çocuk Koruma Programı’nı kapasitesini artırmayı amaçlayan ve Amerikalı partner kuruluş Refugee Solidarity Network (RSN) ile Mülteci Hakları Merkezi ortaklığında yürütülecek yeni bir proje için fon desteği sağlıyor. Proje kapsamında Mülteci Hakları Merkezi İstanbul’da refakatsiz veya ailesinden ayrı düşmüş mülteci çocukların hukuki koruma mekanizmalarına erişiminin desteklenmesine yönelik daha kapsamlı hizmetler sunmayı hedefliyor. 12 ay sürecek proje kapsamında Mülteci Hakları Merkezi Çocuk Koruma Programı ekibi İstanbul’da Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı bünyesindeki çeşitli kurumlarda barındırılan refakatsiz mülteci çocuklara, Türkiye’deki koruma ve sığınma prosedürleri ile hak ve hizmetlere erişim başta olmak üzere çeşitli konularda bireysel ve toplu bilgilendirmeler yapmayı, ilgili kamu kurumları, BM kurumları ve sivil toplum kuruluşlarıyla işbirliği içinde hareket etmeyi öngörüyor.

Mülteci Hakları Merkezi, Amerikalı partner sivil toplum örgütü Refugee Solidarity Network (RSN) işbirliğinde, 27 Şubat 2016 günü İstanbul’da sığınma alanında çalışan yerli ve uluslararası sivil toplum kuruluşlarından temsilcilerin katılımıyla bir çalıştay gerçekleştirdi. “Sığınma Alanında Yeni Gelişmeler ve Ulusal/Uluslararası Sivil Toplum Aktörlerinin Perspektifleri” başlığı altında düzenlenen etkinlikte, çeşitli illerde faaliyetleri bulunan çok sayıda ulusal ve uluslararası sivil toplum kuruluşundan temsilciler Türkiye’de sığınma alanındaki sorun ve eksiklikler ile bu alanda çalışan sivil toplum kuruluşları arasındaki koordinasyon ve işbirliğine dair çeşitli konuları değerlendirdi. Çalıştayda ayrıca, hazırlıkları devam edem yeni AB-Türkiye mutabakatı ile Göç İdaresi Genel Müdürlüğü’nün kurumsal yapılanma sürecine dair gelişmeler ele alındı. Çalıştay, aynı zamanda Türkiye’de sığınma konuları üzerine çalışan ulusal ve uluslararası sivil toplum aktörlerini biraraya getirerek ortak meseleler üzerine birlikte düşünme imkanı sunarak bu alandaki sivil toplum dinamiğinin bu iki bileşeni arasında diyalog ve işbirliğinin geliştirilmesine yönelik bir ilk adım teşkil etti.

14 Kasım 2024, Nevşehir Mülteci Hakları Merkezi olarak, 14 Kasım 2024 tarihinde Kapadokya Kadın Dayanışma Derneği çalışanlarına yönelik Türkiye’de Sığınma Hukuku ve Vaka Çalışması başlıklı bir kapasite geliştirme semineri düzenledik. Bu etkinlik ile sivil toplum çalışanlarının mültecilerle ilgili hukuki koruma alanındaki bilgi ve becerilerini güçlendirmeyi amaçladık. Seminerde; Nevşehir’de hem Suriye’den gelen ve geçici koruma kapsamında kalan mültecilerin hem de uluslararası koruma kapsamına giren mültecilerin karşılaştığı sorunları ele aldık. Katılımcılar ise sahada çalışan sivil toplum çalışanlarının, mültecilerin hukuki haklarını nasıl savunabilecekleri ve onlara nasıl yardımcı olabilecekleri üzerine bilgi paylaşımında bulundular. Ayrıca, Türkiye’deki mültecilerin karşılaştığı genel problemler, sahada yaşanan zorluklar ve çözüm önerileri üzerine interaktif bir tartışma da gerçekleştirdik. Kapadokya Kadın Dayanışma Derneği’nde görev yapan farklı sorumluluklardaki sivil toplum çalışanları, karşılaştıkları vakaları paylaşarak deneyimlerini aktardılar. Kurumumuzdan avukat ve koruma görevlisi arkadaşlarımızla vaka çözümlemesi yaptık. Nevşehir ve İstanbul sahalarındaki gözlemler üzerinden prosedür ve uygulamadaki benzerlikleri ve farklılıkları tartışma fırsatı elde ettik. Bu karşılıklı deneyim paylaşımı hem sahada çalışanların hem de mültecilerin karşılaştıkları hukuki engelleri daha iyi anlamalarına olanak tanıdı. Mülteci Hakları Merkezi olarak, Kapadokya Kadın Dayanışma Derneği’ne ve etkinliğe katılım gösteren tüm sivil toplum çalışanlarına değerli katkıları için teşekkür ederiz.

Suriye hariç diğer menşe ülkelerden gelip Türkiye’de bireysel “uluslararası koruma” prosedürüne tabi olan sığınmacıların hak ve yükümlülükleri konusunda hazırladığımız ayrıntılı bilgi broşürlerimiz çıktı. Dört ayrı kitapçık olarak hazırlanan broşürler sırasıyla, temel haklar ve yükümlülükler ile kayıt yolları; sağlık hizmetlerine erişim; eğitim hizmetlerine erişim ve çalışma hayatıyla ilgili haklar konularına odaklanıyor. Türkçe, İngilizce, Farsça, Arapça, Fransızca ve Somalice dillerinde sunulan broşürlerimize internet sitemizin Yayınlar kısmından erişebilirsiniz.   Bilindiği üzere Türkiye’de Suriye’den gelen sığınmacılar 22 Ekim 2014 tarihli Geçici Koruma Yönetmeliği çerçevesinde “geçici koruma” uygulamasına tabi. Irak, Afganistan ve Iran gibi diğer menşe ülkelerden gelen bireysel sığınmacılar ise yeni 6458 No’lu Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu çerçevesinde işletilen “uluslararası koruma” prosedürü kapsamında sığınma başvurusu yapmakta. Mülteci Hakları Merkezi’nin, Suriye’den gelen sığınmacılara yönelik hazırladığımız bilgi broşürleri paketi bu ayın başında ayrıca yayımlanmıştı.

Mülteci Hakları Merkezi, 13-14 Şubat 2016 tarihlerinde Bursa’ya, ilde yaşayan Suriyeli sığınmacılara hukuki konularda bilgilendirme yapmayı amaçlayan bir ziyaret gerçekleştirdi. Daha önce Bursa Büyükşehir Belediyesi, Bursa İl Göç İdaresi Müdürlüğü ve Bursa’da sığınmacılara yönelik yardım faaliyetleri yürüten sivil toplum örgütleriyle yapılan danışmalar çerçevesinde düzenlenen ziyaret kapsamında sığınmacılara “geçici koruma” uygulamasında haklar ve yükümlülükler konusunda bilgiler verildi. Bursa, Suriye’den gelen ve “geçici koruma” uygulaması kapsamında olan sığınmacıların yoğun olarak yaşadığı illerden biri. İlde yaşayan sığınmacı topluluğundan bir grup temsilciyle gerçekleştirilen bilgilendirme ve danışma toplantısında “geçici koruma” uygulamasının yasal arkaplanı, sağlık, eğitim, çalışma ve diğer alanlardaki haklar, Türkiye’de Suriyeli sığınmacılara yönelik devam eden uygulamanın geleceğine ilişkin sığınmacıların yönelttiği sorular uzman ekibimizce tercümanlar eşliğinde yanıtlandı. Mülteci Hakları Merkezi’nin Bursa’ya ve Suriyeli ve diğer uyruklardan sığınmacıların yoğun olarak yaşadığı diğer illere bu tipten bilgilendirme amaçlı ziyaretleri devam edecek.

Mülteci Hakları Merkezi, 13 Şubat 2016 Cumartesi günü İstanbul’da avukatlara yönelik 1 günlük bir uzmanlaşma semineri gerçekleştirdi. Etkinlik sığınma sürecindeki hassas durumdaki kişilerin tespiti ve hukuksal koruma mekanizmalarına erişimi konularına odaklandı. Seminer programı içinde, yeni Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu çerçevesinde devam eden gerek «geçici koruma » uygulaması ve bireysel « uluslararası koruma prosedürü» bağlamında refakatsiz çocuklar ve özel ihtiyaç sahibi başvuruculara dair tanımlar ve usuller ilgili, Türkiye’de hassas gruplara yönelik uygulamalara ışık tutması geren uluslararası standartlar ve iyi örnekleri konu eden sunumlar ve tartışmalar yapıldı. İstanbul Barosu’na kayıtlı ve konuya ilgi duyan avukatların zengin katkı ve katılımlarıyla gerçekleşen çalışmaya, Avrupa’da mültecilerin korunması alanında çalışan önde gelen sivil toplum kuruluşlarından olan Hollanda Mülteci Konseyi’nden uzman hukukçu Angelina van Kampen de hassas durumda bulunan sığınmacılara dair AB standartları ve AİHM içtihatlarına odaklanan bir sunumla katkıda bulundu. Mülteci Hakları Merkezi, Türkiye’nin çeşitli bölgelerinden baroların sığınma hukuku alanında uzmanlık ve kapasitelerini geliştirmeye yönelik gayretlerine destek vermeye devam edecek.

Mülteci Hakları Merkezi, Türkiye’de sığınmacıların avukatlara vekalet vermesine ilişkin, noterlik mevzuatı ve uygulamasından kaynaklanan sorunlar ve çözüm önerilerini ele alan bir Görüş Belgesi yayımladı. Vekalet vermekle ilgili engeller, kişilerin hak arama mekanizmalarına erişimi konusunda engel teşkil etmekte. Mülteci Hakları Merkezi’nin bu alandaki sorunları özetleyen ve çözüm önerileri sunan Görüş Belgesi Türkçe ve İngilizce olarak hazırlandı. Bilindiği üzere, Türkiye’de sığınma mevzuatı ve sığınmacı durumunda kişilere uygulanan usul ve esas kuralları, 11 Nisan 2013 tarihinde kabul edilen 6458 No’lu Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu ve 22 Ekim 2014 tarihli Geçici Koruma Yönetmeliği çerçevesinde baştan sonra yenilenmişti. Türkiye’de hukuki ve idari süreçlerde kendilerini temsil etmesini istedikleri avukatlara vekalet vermek isteyen kişilerin kimlik bilgilerini Noterlik Kanunu ve ilgili uygulama mevzuatında öngörülen kurallar kapsamında ispat etmesi gerekmekte. Oysa mevcut noterlik uygulamalarında, yeni sığınma mevzuatına göre sığınma prosedüründe bulunan veya Türkiye’de sığınma korumasından yararlanan çeşitli kategorilerde yabancılar için düzenlenen kimlik belgelerinin vekalet amacıyla kimlik tespiti için kullanılamaması kişilerin avukat hizmetlerinden yararlanması önünde ciddi bir engel teşkil ediyor.