Türkiye’de “geçici koruma” uygulamasına tabi olan Suriyeli ve Suriye menşeli Filistinli sığınmacılara yönelik temel soru ve yanıtları içeren bilgi broşürlerimizin ilk baskıları Arapça, Türkçe ve İngilizce olarak çıktı. İnternet sitemizden de erişime sunulan broşürlerimiz, aynı zamanda basılı halde alanda çalışan diğer sivil toplum örgütleri ve avukatlara ve sığınmacılara ulaştırılıyor. Dört ayrı kitapçık olarak hazırlanan broşürler sırasıyla, temel haklar ve yükümlülükler ile kayıt yolları; sağlık hizmetlerine erişim; eğitim hizmetlerine erişim ve çalışma hayatıyla ilgili haklar konularına odaklanıyor. Broşürlere internet sitemiz üzerinden Türkçe, İngilizce ve Arapça olarak ulaşılabilir. Broşürlerin önümüzdeki dönemde mevzuat ve uygulamadaki gelişmeler ışığında güncellenmeye devam edilmesi planlanıyor. Bilindiği üzere Türkiye’de Suriye’den gelen sığınmacılar 22 Ekim 2014 tarihli Geçici Koruma Yönetmeliği çerçevesinde “geçici koruma” uygulamasına tabi. Irak, Afganistan ve Iran gibi diğer menşe ülkelerden gelen bireysel sığınmacılar ise yeni 6458 No’lu Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu çerçevesinde işletilen “uluslararası koruma” prosedürü kapsamında sığınma başvurusu yapmakta. Mülteci Hakları Merkezi’nin, “uluslararası koruma” prosedüründe haklar ve hizmetlere odaklanan ikinci bilgi broşürleri paketi ise çok yakında, Türkçe, İngilizce, Fransızca, Arapça, Farsça ve Somalice olmak üzere 5 dilde sığınmacıların kullanımına sunulacak.

Mülteci Hakları Merkezi’nin, 30 Ocak 2016 tarihinde Istanbul’da Türkiye’de sığınma alanında çalışan sivil toplum örgütlerinden temsilciler ile ECRE ve Hollanda Mülteci Konseyi’nden Avrupalı uzmanların katılımıyla AB-Türkiye arasında göç alanındaki işbirliği gündemi çerçevesinde mültecilerin korunmasına ilişkin sorunlar ele alındı. Çalıştay tartışmaları, 2015 Kasım ayında AB ile Türkiye arasında göç alanında işbirliğinin güçlendirilmesine ilişkin kabul edilen Ortak Eylem Planı, katılım müzakerekeleri ve diğer siyasi süreçler bağlamında, Suriyeli ve diğer sığınmacılarla ilgili uygulamalar, düzensiz göç hareketlerinin idaresine ilişkin tedbirler, Türkiye’den transit geçen göçmenlerin geri kabulü gibi meselelere odaklandı. Toplantıya Avrupa ülkelerinde mültecilerin korunması alanında çalışan sivil toplum örgütlerini temsil eden Brüksel-merkezli ECRE ve Hollanda Mülteci Konseyi adına katılan uzmanlar, Suriye mülteci krizinin AB ülkelerine ve AB düzeyinde göç ve sığınma politikasına etkileri ile Türkiye-AB arasındaki işbirliği çerçevesi üzerine değerlendirmelerini paylaşarak tartışmalara katkıda bulundu.

Mülteci Hakları Merkezi, 17 Ocak 2016 Pazar günü İstanbul’da çeşitli illerden medya mensuplarının katılımıyla Türkiye’nin sığınma gündemi içinde gazetecilerin ve medya kurumlarının perspektifleri üzerine 1 günlük bir atölye çalışması gerçekleştirdi. İstanbul, Ankara, İzmir, Şanlıurfa ve Gaziantep’ten medya mensuplarının katılımıyla gerçekleştirilen toplantıda, Türkiye’deki sığınma olgusunun ulaştığı boyutlar ve göç/sığınma alanına ilişkin güncel politika ve düzenlemeler ele alındı; sığınma olgusunun çeşitli boyutlarıyla kamuoyuna ve toplum kesimlerine anlatılması noktasında mülteci hakları için çalışan sivil aktörlerle gazetecilerin nasıl daha etkili şekilde işbirliği yapabilecekleri konusunda fikir alışverişi yapıldı. Toplantıda, artık resmi rakamlara göre 2.5 milyonun üzerinde sığınmacı ağırlayan bir ülke olarak Türkiye’de sığınma olgusunun gerek kamuoyunun gerekse siyaset aktörlerinin gündeminde hâlâ üst sıralarda yer bulmadığı, oysa Türkiye’nin artık hem yurttaşlar, hem toplum kesimleri, hem de siyaset kurumlarıyla sığınma meselesini uzun vadeli bir esas mesele olarak takip etmesi ve tartışması ihtiyacı vurgulandı.

Mülteci Hakları Merkezi, 16-17 Ocak 2016 tarihlerinde Van Barosu işbirliğiyle avukatlara yönelik bir mülteci hukuku eğitimi gerçekleştirdi. 60’ın üzerinde avukatın katılımıyla gerçekleşen iki günlük çalışmada katılımcı avukatlara uluslararası sığınma hukukun temel kavramları, Türkiye sığınma mevzuatı ve uygulamaları, sığınmacıların hukuksal koruma mekanizmalarına erişimi için başvurulabilecek yargı yolları, idari gözetim uygulamaları ve BMMYK Türkiye Temsilciliği prosedürüne ilişkin ayrıntılı sunumlar yapıldı. Programı tamamlayan katılımcı avukatlara sertifika verildi. Bu eğitim çalışması, Merkezimiz’in Refugee Solidarity Network ortaklığıyla yürüttüğü proje kapsamında gerçekleşti. Proje çerçevesinde daha önce Gaziantep, Şanlıurfa ve Ankara Baroları’yla işbirliği içinde benzer uzmanlaşma eğitimleri yapılmıştı. Projeye Hollanda Mülteci Konseyi de destek sağlıyor. Proje çerçevesinde 2016 yılı boyunca çeşitli illerdeki barolarla işbirliği içinde devam edecek olan avukatlara yönelik uzmanlaşma eğitimleri, gerek Suriyeli gerekse diğer menşe ülkelerden sığınmacıların yoğun olarak yaşadığı illerde sığınmacıların hukuki destek ve avukat yardımı ihtiyaçlarının karşılanmasında özellikle barolar eliyle yürütülen Adli Yardım mekanizmasının daha etkin şekilde çalışmasını teşvik etmek amacını taşıyor.

Mülteci Hakları Merkezi – ECRE işbirliğİyle, 18 Avrupa ülkesindeki sığınma sistemlerinin analizi ve karşılaştırılmasını amaçlayan AIDA (Asylum Information Database) Projesi kapsamında Mülteci Hakları Merkezi tarafından İngilizce olarak hazırlanan Türkiye Ülke Raporu’nun güncellenmiş ve genişletilmiş ikinci edisyonu  28 Aralık 2015 tarihinde yayımlandı. AIDA projesi kapsamında, 16 AB üyesi ve 2 AB üyesi olmayan toplam 18 Avrupa ülkesinin sığınma sistemlerini analiz eden ve belirli aralıklarla güncellenen ülke raporları hazırlanıyor; raporlar özellikle araştırma kapsamındaki ülkelerdeki sığınma prosedürleri, sığınma başvurusu yapan kişilere sağlanan temel hak ve hizmetler ile sığınma prosedüründeki kişilerin idari gözetimine ilişkin ulusal mevzuat hükümleri ve fiili uygulamaya odaklanıyor. Proje, Avrupa ülkelerinden mülteci hakları savunucusu sivil toplum örgütlerini biraya getiren ve Mülteci Hakları Merkezi’nin de üyesi bulunduğu Brüksel merkezli ECRE (European Council on Refugees and Exiles) Teşkilatı’nın girişimiyle 2012 senesinde başlamıştı; Türkiye, Mülteci Hakları Merkezi’nin inisiyatifiyle 2015 yılında projeye dahil edilmişti. AIDA projesi, araştırma kapsamındaki ülkelerde sığınmacılara yönelik hukuki destek konusunda uzmanlaşan sivil toplum örgütlerince hazırlanan ülke raporları yoluyla Avrupa’daki sığınma uygulamalarının uluslararası ve Avrupa standartlarıyla uyumluluğunun denetlenmesini, ve ülke uygulamalarında tespit edilen eksikliklerin giderilmesine yönelik ulusal ve Avrupa düzeyinde savunuculuk çalışmalarına dayanak sağlanmasını amaçlıyor. AIDA projesi çerçevesinde hazırlanan ülke raporları ile 18 ülkedeki uygulamaların karşılaştırmalı muhasebesini içeren yıllık ve tematik raporlara

Mülteci Hakları Merkezi, 11-14 Aralık tarihlerinde özellikle Somalili ve Afgan sığınmacı nüfusun yoğun olarak ikamet ettiği Isparta ve Burdur’a hukuki destek ziyaretleri gerçekleştirdi. İki ilde sığınmacıların yoğun katılımıyla gerçekleştirilen bilgilendirme toplantılarında, gerek Göç İdaresi Genel Müdürlüğü (GİGM) gerek Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (BMMYK) tarafından yürütülen  prosedürler ve işlemler konusunda ayrıntılı açıklamalar paylaşıldı. Sığınmacıların 2014 Nisan ayında yürürlüğe giren yeni Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu çerçevesinde sağlanan hak ve hizmetler ile tabi bulundukları yükümlülükler konusunda yönelttikleri sorular yanıtlandı. Bu vesileyle, ekibimiz iki ilde sığınmacıların karşılaştıkları zorluklar ve ihtiyaçlar konusunda kendi tespit ve tecrübelerini de dinleme imkanı buldu. Mülteci Hakları Merkezi ekibi ayrıca, hem Isparta hem Burdur’da yakın zaman önce faaliyete başlamış olan İl Göç İdaresi Müdürlükleri ile barolara da ziyaretler gerçekleştirerek, her iki ilde sığınmacılara yönelik yürütülen hizmetler ve devam eden ihtiyaçlara ilişkin fikir alışverişinde bulundu. Önümüzdeki dönemde gerek Suriyeli gerekse Irak, Afganistan, Somali ve diğer uyruklardan sığınmacıların ikamet ettiği illerde hukuki bilgilendirme ve yerel aktörlerle danışmalar yapma maksatlı çalışma ziyaretlerimiz devam edecek.

Mülteci Hakları Merkezi, 1 Kasım’da Istanbul’da ECRE Yönetim Kurulu ve bir grup Türkiyeli STK temsilcisinin katılımıyla AB-Türkiye ekseninde sığınma meselelerini ele alan bir yuvarlak masa tartışması gerçekleştirdi. Bilindiği üzere, Avrupa ülkelerinde mülteci hakları alanında çalışan sivil toplum örgütlerinin oluşturduğu ve Türkiye’den de Mülteci Hakları Merkezi ve Mülteci-Der’in üyesi bulunduğu Brüksel-merkezli bir ağ teşkilatı olan ECRE (European Council on Refugees and Exiles), Avrupa’da sığınma alanındaki politika ve uygulamaların olumlu yönde gelişmesi için gerek Avrupa kamuoyları gerekse AB kurumları nezdinde savunuculuk çalışmaları yürütmekte. Kuruluş,  son yıllarda ciddi bir toplu sığınma olgusuyla baş etmek durumunda olan Türkiye’deki sorun ve ihtiyaçları, hem de Türkiye ile AB arasında Suriyeli mülteciler ve Türkiye-Yunanistan geçişleri konusunda devam eden müzakereleri de yakından takip etmekte. Bu çerçevede, ECRE’nin en yüksek politika belirleme ve karar alma organı olan ECRE Yönetim Kurulu 30 Kasım-1 Aralık 2015 tarihlerinde Istanbul’a 2 günlük bir çalışma ziyareti gerçekleştirdi. Bu ziyaret vesilesiyle Mülteci Hakları Merkezi’nin ev sahipliğinde 1 Aralık Salı günü gerçekleştirilen yuvarlak masa tartışmasında, Türkiyeli STK temsilcilerinin katılımıyla AB-Türkiye ekseninde sığınma politikasına ilişkin önemli başlıklar ele alındı.

Mülteci Hakları Merkezi 16 Ekim Cuma günü İstanbul’da International Detention Coalition işbirliğiyle göçmen ve sığınmacılar idari gözetimi üzerine bir çalıştay gerçekleştirdi. Mülteci Hakları Merkezi 16 Ekim Cuma günü üyesi bulunduğumuz International Detention Coalition (IDC) işbirliğiyle İstanbul’da göçmen ve sığınmacılar idari gözetimine dair uluslararası standartlar ve Türkiye’deki Uygulamalar başlıklı bir çalıştay gerçekleştirdi. Çalıştaya İstanbul’da bu alanda çalışma yürüten sivil toplum örgütlerinden ve İstanbul barosundan temsilciler katıldı ve katkı yaptı. Çalıştaya IDC savunuculuk direktörü Ben Lewis sunumlarıyla katkıda bulundu. Mülteci Hakları Merkezi ile IDC’nin Türkiye’de Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu çerçevesinde idari gözetime ilişkin mevzuat ve uygulamaları iyileştirmeye ve idari gözetime alternative modellerin tartışılmasını sağlamaya yönelik gayretleri önümüzdeki dönemde de artarak devam edecek. IDC bütün dünyada göç bağlamında idari gözetime alternatifleri teşvik etmeye yönelik uzmanlık ve lobi faaliyetleri yürütüyor. IDC’nin ”There Are Alternatives (Alternatifler Mümkün)” adlı politika belgesine erişmek için:  http://idcoalition.org/publications/there-are-alternatives-policy-guide/

Mülteci Hakları Merkezi, 3-4 Ekim tarihlerinde Urfa’da Urfa Barosu işbirliğiyle bir Avukatlara Yönelik Mülteci Hukuku Eğitimi gerçekleştirdi. İki günlük çalışmada katılımcı avukatlara Merkezimiz’in uzman ekibi tarafından uluslararası sığınma hukukun temel kavramları, Türkiye sığınma mevzuatı ve uygulamaları, sığınmacıların hukuksal koruma mekanizmalarına erişimi için başvurulabilecek yargı yolları, sığınma ihtiyaçlarının tespitine yönelik yapılan hukuki analizler ve menşe ülke bilgisi gibi başlıklar altında ayrıntılı sunumlar yapıldı. Programı tamamlayan katılımcı avukatlara sertifika verildi. Eğitim çalışması, Merkez’in Refugee Solidarity Network ortaklığıyla yürüttüğü proje kapsamında gerçekleşti. Projeye Hollanda Mülteci Konseyi de destek sağlıyor. Haftasonu gerçekleşen eğitim çalışmasının ardından, Merkez delegasyonu takip eden hafta başında İl Göç İdaresi Müdürlüğü ile Urfa’da faaliyet yürüten sivil toplum örgütleri ve bölgede çalışan BM Mülteciler Yüksek Komiserliği görevlileriyle ildeki durum ve ihtiyaçlar üzerine danışma ziyaretleri gerçekleştirdi. Proje çerçevesinde Haziran ayında Antep ve Ankara yine Barolarımızla işbirliği içinde iki benzer mülteci hukuku eğitim çalışması düzenlenmişti. Önümüzdeki aylarda, gerek Suriyeli gerekse diğer uyruklardan bireysel sığınmacı nüfusunun yoğun olarak yaşadığı illerde özellikle barolar eliyle yürütülen Adli Yardım mekanizmasının sığınmacılar için devreye girmesini teşvik etmeye yönelik kapasite geliştirme faaliyetlerimiz artarak devam edecek.

Mülteci Hakları Merkezi, 27 Haziran Cumartesi günü Ankara’da Ankara Barosu Mülteci Hakları Kurulu işbirliğiyle Ankara Barosu’na kayıtlı avukatlara yönelik 1 günlük bir uzmanlaşma semineri gerçekleştirdi. Etkinlik sığınma sürecindeki hassas durumdaki kişilerin tespiti ve hukuksal koruma mekanizmalarına erişimi konularına odaklandı. Seminer programı içinde, yeni Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu çerçevesinde devam eden gerek «geçici koruma » uygulaması ve bireysel « uluslararası koruma prosedürü» bağlamında refakatsiz çocuklar ve özel ihtiyaç sahibi başvuruculara dair tanımlar ve usuller ilgili, Türkiye’de hassas gruplara yönelik uygulamalara ışık tutması geren uluslararası standartlar ve iyi örnekleri konu eden sunumlar ve tartışmalar yapıldı. Çalışmaya, Avrupa’da mültecilerin korunması alanında çalışan önde gelen sivil toplum kuruluşlarından olan Hollanda Mülteci Konseyi’nden uzman hukukçu Angelina van Kampen de hassas durumda bulunan sığınmacılara dair AB standartları ve AİHM içtiatlarına odaklanan bir sunumla katkıda bulundu. Mülteci Hakları Merkezi’nin gerek Ankara Barosu gerekse diğer illerdeki baroların sığınma hukuku alanında uzmanlık ve kapasitelerini geliştirmeye yönelik gayretlerine destek vermeye devam edecek.

İki günlük çalışmada katılımcı avukatlara Merkezimizin uzman ekibi tarafından uluslararası sığınma hukukunun temel kavramları, Türkiye’deki sığınma mevzuatı ve uygulamaları, sığınmacıların hukuksal koruma mekanizmalarına erişimi için başvurulabilecek yargı yolları, sığınma ihtiyaçlarının tespitine yönelik yapılan hukuki analizler ve menşe ülke bilgisi gibi başlıklar altında ayrıntılı sunumlar yapıldı. Programı tamamlayan katılımcı avukatlara Gaziantep Barosu’nca hazırlanan sertifikalar verildi. Çalışma vesilesiyle Mülteci Hakları Merkezi’nce hazırlanan “Avukatlara Yönelik Mülteci Hukuku El Kitabı’nın” da tanıtımı ve dağıtımı yapıldı. Eğitim çalışması, Merkez’in Refugee Solidarity Network ortaklığıyla yürüttüğü proje kapsamında gerçekleşti. Projeye Hollanda Mülteci Konseyi de destek sağlıyor. Proje çerçevesinde çeşitli illerdeki barolarımızla işbirliği içinde devam edecek olan mülteci hukuku eğitim faaliyetlerimiz, gerek Suriyeli gerekse diğer uyruklardan bireysel sığınmacı nüfusunun yoğun olarak yaşadığı illerde sığınmacıların hukuki destek ve avukat yardımı ihtiyaçlarının karşılanmasında barolar eliyle yürütülen Adli Yardım mekanizmasının devreye girmesini teşvik etmek amacını taşıyor.

Mülteci Hakları Merkezi’nin avukatlara yönelik hazırladığı Mülteci Hukuku El Kitabı’nın ilk baskısı yapıldı. Kaynak, sığınma hukuku alanındaki uluslararası normlar, ulusal mevzuat, belge ve karar örneklerini biraraya getiriyor. 11 Nisan 2014’te tüm unsurlarıyla yürürlüğe giren 6458 sayılı yeni “Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu” ile Türkiye’de yabancılar ve sığınma alanındaki mevzuat çerçevesi bütünüyle değişmiş oldu. Avrupa Birliği hukuku ve uluslararası normlar ışığında hazırlanan yasa; savaş veya zulüm sebepleriyle ülkesini terk edip Türkiye’ye sığınan kişilerin yasal korunma mekanizmalarına erişimine dair kriterleri, başvuru ve değerlendirme usullerini, kişilere sağlanması gereken temel usul güvencelerini ve itiraz yollarını, hak ve hizmetleri yeniden tanımlıyor. Halihazırda Suriye’den Türkiye’ye sığınan sığınmacılar, yeni yasanın 91. Maddesi’ne istinaden 22 Ekim 2014 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanan “Geçici Koruma Yönetmeliği” çerçevesinde işlem görmeye devam ediyor. Diğer yandan Irak, Afganistan, İran gibi diğer uyruklardan sığınmacılar ise yine kriter ve usulleri yeni yasada belirlenen bireysel “uluslararası koruma prosedürüne” tabiler. Yasada, gerek düzensiz durumda yakalanmalarına müteakip sınırdışı prosedüründeki kişiler gerekse sığınma başvurusu yapan yabancıların yeni yasayla tanımlanan hak arama yollarına erişiminde gerek avukatların ve Adli Yardım mekanizmasının, gerekse sivil toplum örgütlerinin sağladığı hukuki danışmanlık hizmetlerine açık atıflar bulunmakta. El Kitabı, bu çerçevede sığınma alanındaki uygulamaya ışık tutan temel uluslararası hukuk normlarını, başlıca ulusal mevzuat bileşenlerini, belge ve